14.10.2025 kl. 07:37

Ein lykilorðsregla gæti stöðvað bókaþjófinn

Árvissar og endurteknar fréttir Rithöfundur um „bókaþjófinn“ sem hefur reynt að komast yfir óútgefin handrit íslenskra höfunda minna okkur á að hugverk eru jafn viðkvæm fyrir netglæpum og önnur verðmæti. Í þessum heimi þar sem handrit ganga á milli höfunda, ritstjóra og prentsmiðja á rafrænu formi, þarf ekki mikið til að tryggja öryggi. Ein einföld regla myndi gera bókaþjófinum afar erfitt fyrir: Ekki senda ódulrituð PDF-handrit í tölvupósti.

Það þarf ekki sérstakan hugbúnað né tækniþekkingu til að fylgja þeirri reglu. Notendur Word eða LibreOffice hafa möguleika á að setja lykilorð á PDF-skrá þegar hún er vistuð. Það fer einfaldlega þannig fram að þegar skjalið er vistað sem PDF, er hakað við „dulrita með lykilorði“ (Encrypt with Password). Viðtakandinn getur síðan opnað skjalið með sama lykilorði — en það má ekki senda lykilorðið í sama tölvupósti og skjalið. Lykilorðinu verður að koma til skila með öðrum boðleiðum, til dæmis í sms-skilaboðum eða í símtali, þannig að jafnvel þótt tölvupósturinn lendi í röngum höndum, er skjalið gagnslaust án lykilsins.

Þegar sagt er að „PDF-skjöl séu á ferð og flugi“ innan útgáfufyrirtækja, rifjast upp tíminn þegar tölvupóstur var nýtt og spennandi tæki og fólk hugsaði ekki svo mikið um öryggi — enda voru samskiptin aðallega milli vina og samstarfsfólks sem þekktist. Þetta er dálítið eins og með bílana frá þeim tíma áður en öryggisbelti urðu staðalbúnaður og sígarettukveikjarar og öskubakkar voru í öllum betri bílum. Menn settust upp í, kveiktu sér í sígarettu og óku af stað.

En nú er árið 2025. Það er liðinn aldarfjórðungur og gott betur síðan þetta var. Tæknin býður upp á einföld öryggistæki sem flestir nota daglega í öðrum tilgangi — lykilorð, dulritun og örugga skráardeilingu. Það er engin ástæða til að bókaheimurinn sé eftirbátur í þeim efnum. Ef útgefendur settu sér eina einfalda reglu — að engin ódulrituð handrit fari í tölvupóst — myndi það auka öryggi handritanna til mikilla muna. Það krefst ekki flókinna lausna, aðeins meðvitundar og dálítillar fræðslu.

Athugasemdir

Ragnar Geir Brynjólfsson

15.10.2025 kl. 08:19

Þegar litið er á málið í heild má einnig nefna að hér er ekki aðeins um bókaþjófnað að ræða, heldur einnig auðkennastuld. Þjófurinn þykist vera traustur útgefandi og reynir þannig að blekkja höfund til að senda handritið. Slík svindl má þó forðast með einföldum og mannlegum úrræðum sem byggja á trausti og staðfestingu.

Í fyrsta lagi er gagnlegt að höfundur og útgefandi hafi fyrirfram sammælst um einhvers konar lykil eða auðkenni sem báðir þekkja og nota til að skiptast á dulrituðum skjölum. Í öðru lagi, ef póstur berst með óvenjulegri beiðni, sérstaklega ef hann berst óvænt frá virtu forlagi, þá borgar sig ekki að svara tölvupóstinum sjálfum heldur hringja í aðalnúmer fyrirtækisins og staðfesta heilindi hans. Það tekur aðeins augnablik en getur komið í veg fyrir mikinn skaða.

Þetta eru smáatriði sem skipta sköpum. Með því að sameina tækni og traust, mannlega varkárni og einfalt verklag, má verjast flestum tegundum af svindli sem reynir að nýta sér trúnað bókaheimsins.